Kafa Karıştıran Kelimeler

Kitabın adı: Kafa Karıştıran Kelimeler

Yazar: Rasim Özdenören

Yayınevi: İz Yayıncılık

Yayın Yeri ve Yılı: İstanbul/2023

Sayfa Sayısı: 208

Yaş Aralığı: 14+

İşlenen Konular: İslâm, insan, akıl, kültür, medeniyet, bilim, tasavvuf…

Gerçekten de kafamız karışık. Bu karışıklığın sebebi üzerine sanırım pek de bilgimiz yok ve düşünmüyoruz, düşünmemiz gerektiğinin de farkında değiliz.

Hemen her konuya dair malumatımız var. Ağzımızdan bunlarla ilgili kelime ve cümleler dökülüyor. Bazen büyük büyük laflar ettiğimizi sanıyoruz. Akıl, medeniyet, ilim, bilim, kültür, tasavvuf; Batı orijinli pozitivizm, materyalizm vs. kavramlar konuşmalarımızda kocaman kocaman yer alıyor da acaba içleri dolu mu? Açıkçası sanmıyorum. Merhum Rasim Özdenören de (d.1940-ö.1922) kelime ve kavramların ne ifade ettiğinin bilinmeden konuşulduğunu bundan yaklaşık yarım asır evvel fark etmiş ve Kafa Karıştıran Kelimeler adı altında bir deneme kitabı vücuda getirmiş. Kitap hacim olarak da ebat olarak da küçük ancak içeriği hiç de öyle değil. Özdenören, hacminin ötesinde, devasa bir çalışma ortaya çıkarmış. Elbette bu çalışmanın arka planında düşünen, yorumlayan, tahlil ve mukayese eden, biriktiren cins bir fikir adamının uzun yıllarını alan bir mesai var. Hemen şunu belirteyim ki Özdenören bu denli ağır ve uzun değerlendirmeler isteyen kelime ve kavramların adetâ usaresini, özünü alıp deneme formunun da kıvrak anlatımıyla okurun karşısına getirmiş. Yani şunu anlatmaya çalışıyorum; kitap sıkıcı değil, son derece akıcı ve doyurucu.

Kitap giriş mahiyetindeki üç değerlendirme yazısı ve dizinin dışında beş bölüme ayrılmış. Kavramlar Çevresinde (3 deneme), Hakikatin Akılla Aranması (15 deneme), Bilim ve İrfan Çevresinde (6 deneme), Kültür Olarak Din ya da Dine Ait Kültür (15 deneme), Tarihsel ve Siyasal Çerçeve (13 deneme).

Kafa karışıklığımızın bir mazisi var. Bu mazide de bölünmeler, kırılmalar… Uzaklaşılan varlık bilincimiz. Yabancılaşma. Husûsen İslâm’a yabancılaşma. Yeni bir medeniyet dairesine girmemiz. Batı adı verilen bu medeniyet dairesini sorgusuz sualsiz kabul etme arzumuz. Bunun neticesinde kimlik sorunumuzun ortaya çıkması. Kimlik sorununun zaman zaman devletle milleti karşı karşıya getirmesi. Bütün bu yaşananlar ruh ve toplum dünyamızda derin izler bırakarak etkilemiştir. Elbette bunda dilin çok ama çok büyük bir yeri ve payı vardır. Zira toplumsal değişim ve dönüşümün merkezinde dil vardır. Bu başkalaşımları şekillendiren dildir. Özdenören tarihî değişim ve dönüşümlerde yaşanan gelenek-din çizgisinde oluşan kimlik buhranında safını belli etmiştir. Şöyle söyler: Ben İslâm’ı geleneğimizin değil fakat kimliğimizin referans noktası olarak kabul ediyorum.

Özdenören, eserini her yazarda olduğu gibi bir amaca matuf hazırlamıştır. Onun amacı “İslâm’ı yaşamış Türkçe konuşan bir ülkede Batılılaşma süreciyle anlam karmaşasına ve kaymasına uğrayan kelimelerin, kavramların kafa karıştıran niteliklerine değinmek ve onları İslâmî düşünce yönüyle irdelemek.” Kitapta siyasetten ekonomiye, felsefeye, tarihe, sosyolojiye varıncaya kadar pek çok disiplinde yer alan kelime ve kavramlara yer verilmiş. Yazarın ele aldığı bu kavramlar okur için örnek teşkil edecek ve o da başka kelime ve kavramları irdeleyebilecektir.

Kültür ve medeniyet maceramızda yaşananlara farklı pencerelerden bakmak, bulanık kafalarını biraz da olsa durultmak ve farklı denizlere yelken açmak isteyenler için Kafa Karıştıran Kelimeler okunmayı bekliyor.