Öyküler ve Denemeler

Kitabın Adı: Öyküler ve Denemeler

Yazar: Ali Kutlay

Yayınevi: İz Yayınları

Yayın Yeri ve Yılı: İstanbul/2022

Sayfa Sayısı: 119

Yaş Aralığı: 14+

İşlenen Konular: Sanat, sinema, dergiler, hatıralar, Maraş, …

Ne yalan söyleyeyim, bu sayıda sizlere adını yeni duyduğum bir yazarımızdan ve eserinden bahsedeceğim. Yazarımızın adı Ali Kutlay (d. 1940-ö.2008), eserininki ise Öyküler ve Denemeler. Kitabın ilk ve tek baskısı 2022’de yapılmış. Kitapta yer alan yazılar, Ali Kutlay’ın gençlik dönemine ait yani 18-20 yaşlarına… Ali Kutlay, şair ve yazar yönünden zengin bir şehirde, Kahramanmaraş’ta doğmuş. Yazı hayatına genç yaşlarda başlamış. Rasim Özdenören (d. 1940-ö. 2022) -Öyküler ve Denemeler’in hazırlanmasında büyük emeği olmuş önemli yazarlarımızdan- Ali Kutlay’la okuma ve yazma serüvenlerini kitabın hemen başında anlatıyor. Birbirlerini teşvik eden iki arkadaş, o zamanki şartlarda ve genç yaşlarında hiç de yabana atılmayacak orijinal projeler geliştirip hayata geçiriyor. Ali Kutlay, Özdenören’e göre sağlam bir hikâyeci olabilecekken Hukuk Fakültesi ikinci sınıfta iken ani bir kararla yazmayı bırakıyor. Ona yazmayı bıraktıran sebep, fakülteden hocası Sadık Sami Onar’ın İdare Hukuku kitabı oluyor. Ali Kutlay, bu kitaptaki sağlam cümleleri aşamayacağı düşüncesi ile yazmayı bırakıyor. Rasim Özdenören, her ne kadar Kutlay’ı yazma konusunda ikna etmeye çalışsa da başarılı olamıyor, Ali Kutlay bir daha gazete ve dergilere dönmüyor. Doğrusunu söylemek gerekirse bence de yanlış yapmış. Henüz gencecik bir kalemin farklı bir kulvardaki hocanın kitabını edebiyatta referans alıp karamsarlığa kapılması ve yazmayı bırakması çok da hayırlı olmamış. Zira Öyküler ve Denemeler’deki yazılar gelecekte yazın dünyasında sağlam bir yer alabilecek bir kalemin habercisi. Yazık olmuş. Sonradan “Yedi Güzel Adam” olarak anılacak yazar ve şairler, Ali Kutlay onlarla birlikte devam etseydi belki de sekiz güzel adam olarak adlandırılacak ve onlardan biri de Ali Kutlay olacaktı. Ne kadar hayıflansak boşuna; olan oluşmuş, giden gitmiş.

Biraz da Ali Kutlay’dan bugüne gelen Rasim Özdenören’in büyük bir vefâ örneği gösterdiği Öyküler ve Denemeler’den söz edelim.

Kitap, dört ana bölümden oluşuyor: Öyküler, Denemeler, “Köyden Çizgiler” Köşesinden, “Gün Olur” Köşesinden ve Çeviri.  Çeviri’deki bir şiir çevirisinin dışında 26 yazı yer alıyor. Bu yazılar, Kutlay’ın o zaman yazdığı dergi ve gazetelerde yayımlanan yazıları. Bu dergi ve gazeteler şunlar: Hamle dergisi, Türk Sanatı, Varlık dergisi, Arayış, Edik, Gençlik gazetesi. Yazılar, 1957-1961 yılları arasında yazılmış yani Kutlay’ın 17-21 yaşlarında kaleme aldığı yazılar.

Öykülerinde kısa cümleler, yerel söyleyişler dikkatimizi çekiyor. Hatıraların ustalıkla kurgulanıp hikâye halini almış olmasını da bunlara ekleyelim. Diyalog tekniğini de ustaca kullanmış.

Kitaptaki yazılara baktığımızda o zamanki Ali Kutlay eğer yazı hayatına devam etseymiş -kanaatimizce- öykülerinden ziyade iyi bir röportaj yazarı hatta bundan daha da güçlüsü iyi bir münekkit, tenkitçi yani eleştirmen olabilirmiş. “Gün Olur” Köşesinden… bölümünde Rasim Özdenören ile Maraş’ı anlattığı yazılarındaki gözlem gücü ve akıcı üslûbu iyi bir röportaj yazarı olabileceğini kanıtlarken yine PP Nereye?, Sinema: Çılgın Bakire, Devrimcilik ve Ataç, İki Arap gibi yazıları açık sözlülüğü, dikkat çekmek istediği noktalardaki hedefini tam on ikiden vuran isabetli görüşleri ile çok iyi bir münekkit olabileceğinin göstergeleri imiş. Ama yukarıda da dediğimiz gibi hayıflanmalar bir şeyi değiştirmiyor. Edebiyat dünyamıza çok şey katabilecek bir yazar olabilecekken bundan kendini ve bizleri mahrum eden Ali Kutlay’a Allah’tan rahmet diliyorum. Onun bundan yaklaşık 70 yıl öncesinin kültür sanat dünyasına katkı sunan az sayıda da olsa öykülerini, o zamanın Maraş’ını anlatan yazılarını zevkle okuyacağınızı düşünüyorum.