Okuyan Nesil

Bir insanın gelişiminde en temel ve en değerli unsurlardan biri, hiç kuşku­suz, kitap okumaktır. Kitap okuma alışkanlığı, yalnızca okul sıralarında ya da öğretmenlerin yönlendirmesiyle kazanıla­cak bir meziyet değildir; aksine, çocuğun ruhuna ilk nakşedilmesi gereken özellikler­den biri olarak ailede başlar. Bir evde kitap okuyan anne ve babaların varlığı, kelimelerin büyülü dünyasını keşfetmeye açılan ilk kapı­dır. Çocuk, gözlerinin önünde satırlara dalan anne-babasını rol model alır; onların yaptığı gibi yapar, okudukça büyür, büyüdükçe de­rinleşir. İnsana ilk hitap eden ilahi çağrının da “Oku!” emri olması ne kadar anlamlıdır. Peygamberimiz’e indirilen ilk ayette “İkra!” -yani “Oku!”- buyrulmuştur. Demek ki insan­lığa verilen en ilk emir, öğrenmeye ve bilmeye açılan bu kapıdan geçmektir.

“Okumak” kelimesini kökenine indiğimiz­de, Türkçenin derin ve kadim bir geçmişine şahit oluruz. Kelimemiz, Orhun Yazıtları dönemine kadar uzanır; Eski Türkçede “okı” şeklinde kullanılır. “Sesli söylemek” ve “öğ­renmek” anlamlarına gelir. Öyle ki, Kül Tigin Yazıtı’nda “Okı, bilge kişi ol.” ifadesiyle karşı­mıza çıkar. Bu söz, yüzyıllar öncesinden bize seslenir: Okuyarak bilgeleş; bilgeleşerek in­san ol.

Türk edebiyatının üretken kalemlerinden Ahmet Mithat Efendi, okumanın ufuk açı­cı yönünü şöyle anlatır: “Okumayan adam, dünyada sadece kendi köyünü görmüş yol­cu gibidir.” Yani okumayan, dünyayı kendi dar penceresinden izler. Oysa kitap, yeni ufukların anahtarıdır. Sabahattin Ali de oku­manın gücünü şu sözleriyle veciz biçimde ifade eder: “Bir kitap, bir insana; bir insan da bir millete yol gösterir.” Bütün bu sözler bize şunu hatırlatır: Okuma sorumluluğu önce ki­şinin kendisine düşer. Allah’ın emri olan oku­mayı, doğru alanlarda ve doğru biçimlerde gerçekleştirmek gerekir. Evlatlarımıza da ki­tap seçerken hassas davranmalı, içeriklerini ince eleyip sık dokuyarak onlara sunmalıyız.

Kitap okumak, dünyayı yeniden keşfet­mektir; hiç bilmediğimiz diyarları adım adım dolaşmaktır. Bazen yaşadığımız sıkıntılardan bizi çekip çıkaran bir el, bazen de çiçek­li bahçelerde gezdiren bir rüzgârdır kitap. Ve elbette okumanın en ulvisi, Yaradan’ın kullarına armağan ettiği, hiçbir cevherle kı­yaslanamayacak kadar değerli olan Kur’ân-ı Kerim’i okumaktır. Bu hakikati, Es-Seyyid Osman Hulûsi Efendi bir beyitinde şöyle dile getirir:

Okuyan ilm-i Hakk’ı mektebinden

Olup ârif fenâ fi’llâhı söyler.

Yani, Hak ilminin mektebinden okuyanlar ilahi bilgiye erişir; Allah’ta yok olmayı, yani varlığın özünü bulmayı diler ve söylerler.

Anlaşılacağı üzere, ilim yolunda yapılan okumalar sadece bilgi birikimi için değil, in­sanın kendi hakikatini bulması içindir. Çün­kü okumanın nihai hedefi, insanı kendine, in­sanı insana, insanı Yaradan’a yaklaştırmaktır.

“Okumayan adam, dünyada sadece kendi köyünü görmüş yolcu gibidir. Yani okumayan, dünyayı kendi dar penceresinden izler. Oysa kitap, yeni ufukların anahtarıdır.”