Kalk Bi Dopamin Demle

Kitabın adı: Kalk Bi Dopamin Demle

Yazar: Dr. Serkan Karaismailoğlu / Dr. M. Ali Karaismailoğlu

Yayınevi: Ortapia

Yayın yeri ve yılı: İstanbul/2024

Sayfa sayısı: 148

Yaş aralığı: 14+

İşlenen konular: insan beyni, varoluş felsefesi, vücudumuzda salgılanan enzimler,

Kalk Bi Dopamin Demle’nin bir paragraflık ön sözünden kitabın sinirbilim ve fizyoloji perspektifinden, günlük olaylar esas alınarak hazırlandığını, buna rağmen temelinin bilimsel araştırma ve yayınlara bağlı olduğunu okuyoruz.

Kitap ön söz ve kaynakça ile birlikte 12 bölümden oluşuyor.

Birinci bölüm “Halıdaki Desenler ve Beynindeki O Karadelik” başlığı altında insanın gün içinde kendi dışında maruz kaldığı sayısız uyarıcıdan bahsediyor. Bu uyarıcılar özellikle insanın ödül merkezini hedef alarak insanı esir ediyor.

İkinci bölüm “Dopaminin Varoluş Felsefesi” başlığını taşıyor. Bu bölümde sinir sisteminin temel yapıları, en meşhur nörotransmitterler (temel moleküller) ve de bunların içinde daha da popüleri dopamin üzerinde duruluyor. Bu bölümde dopaminin insanda değişime karşı gerekli enerjiyi, motivasyonu üreten molekül olduğunu öğreniyoruz.

Üçüncü bölümde “Dopamin Borsası Zirve ve Çöküş” başlığı altında dopaminin salgılanma aşamalarını, dopamini yerli yerinde ve zamanında kullanmamamın doğurduğu olumsuz sonuçları örnekleriyle okuyoruz.

“Kıymet Bilmez Dopamin ve Teşekkürler Dalak” adını taşıyan dördüncü bölümde zevk veren bir şeyin tekrarlandığında alınan hazzın nasıl azaldığını, bunda dopaminin rolünün çok fazla olduğunu öğreniyoruz. Bu durum, insanda bedava ve karşılıksız olana karşı kıymet bilmeme gibi bir sonucu da doğurmaktadır. Bu bölümde organlarımız ve bizim onlara karşı tutumumuz bu konuda yapılan etkileyici bir örneklendirme olmuş.

Beşinci bölümün başlığı, “Beyindeki Dopamin Devreleri ve Kontrol Kimde?”. Bu bölümde, bilinçli farkındalık geliştirmemizin önemi ve düşük haz oluşturan bir eylemden yüksek haz elde etmemizin önemi üzerinde greyfurt örneği ile duruluyor.

“Kısık Ateşte Dopamin” başlığını taşıyan altıncı bölümde benzer ödül kaynaklarının peş peşe tüketilmemesi gerektiği anlatılıyor.

Yedinci bölüm, “Açık Büfe Hayat ve Arzunun Muhteşemliği” başlığını taşıyor. Bu bölümde, ödül-tahmin hatası denklemini sıkça yapan ve karşısındakine “belki” cevabını veren insanların maruz kaldıkları sonuçlar değerlendiriliyor.

“Dopamini Özlemek” başlığını taşıyan sekizinci bölümde, belli bir süre hazlarımızdan uzak kalmanın gerekliliği yine mercimek çorbası örneği üzerinden anlatılmış.

Dokuzuncu bölümde, “Başarınızı Değil Çabanızı Ödüllendirin” başlığı altında aslolanın varış noktası değil, yolculuk olduğu tespitini okuyoruz. İç motivasyonun çok önemli olduğu bu noktada, “vazgeçişin” değil “olmadı”nın esas olduğu, bunun tam bir emeğin ya da dopaminin adı olduğu vurgulanıyor.

“Dünyanın En Uzun Mutluluk Araştırması” başlığı altında onuncu bölümde, yapılan araştırmalar sonucunda mutlu olan insanların ortak yönleri üzerinde duruluyor.

On birinci bölümün başlığı, “Bağımlıyım Sana Dopamin ve Sıkılmak Güzeldir.”. Bu bölümde, özellikle son yıllarda insanların maruz kaldıkları sosyal medya ve cep telefonları ele alınıyor. Neredeyse hepimizin şikâyet ettiği dijitalleşmenin olumsuzlukları ve bununla baş etme konusunda farklı tespitler ve tavsiyeler yapılmış.

Son bölüm olan “Hayatınızı Değiştirecek O Reçete” başlığı altında insanların aslında pek çok şeyi bildiği ya da farkında olduklarını ancak bilinen bu şeylerin eyleme dönüşmediğini bir kez daha fark ediyoruz. Peki, ne yapmak lazım? Kitaptaki şu sloganvari cümle ile yazımızı noktalayalım: “Dünyayı değiştirmek mi istiyorsun?! O zaman lavabonun içinde bulaşık bırakma!”