EVLİYA ÇELEBİ’NİN SEYAHATNAMESİ’NDEN SEÇMELER

Kitabın adı: Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nden Seçmeler Hazırlayan: İsmail Bilgin Yayınevi: Damla Yayınevi Yayın yeri ve yılı: İstanbul/2011 Sayfa sayısı: 224 Yaş aralığı: 14 İşlenen konular: Evliya Çelebi’nin hayatı ve yurt içinde ve yurt dışında gezdiği yerler. Evliya Çelebi’nin adını duyup da ona muhabbet beslemeyenimiz yoktur. Evliya Çelebi, Türk insanının gönlünde ayrı bir yere sahiptir. İsmail Bilgin, hazırladığı “Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nden Seçmeler” adlı seçkisiyle, 10 ciltten oluşan Seyahatname’nin belki tamamını okuma fırsatı olmayanlar için güzel bir hizmette bulunmuş. En azından bu seçkiyi okuyarak hem Evliya Çelebi’yi hem de onun meşhur eseri Seyahatname’yi az da olsa tanıma fırsatı yakalayabiliriz. “Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nden Seçmeler” adlı çalışmanın İçindekiler bölümüne baktığımızda Bilgin, önce Evliya Çelebi’nin hayatı ve Seyahatname’nin özellikleri hakkında dört sayfalık bir tanıtım yazısı koymuş. Bu bölümde, Evliya Çelebi’nin ne zaman ve nerede doğduğunu, soyunun nerelere dayandığını, aldığı eğitimi, katıldığı savaşları ve Seyahatname’yi nasıl yazdığını öğreniyoruz. (İsmail Bilgin, Evliya Çelebi’nin doğum tarihini 1611 olarak veriyor ve ölüm tarihinin belli olmadığını yazıyor. Bizim baktığımız bazı kaynaklarda, Çelebi’nin ölüm tarihi olarak 1682 yılı veriliyor.) Yine aynı yazıda, 10 ciltlik Seyahatname’nin ciltlerinde neler  olduğu da kısaca, ana başlıklar halinde verilmiş. Kitabın ilerleyen sayfasında, Evliya Çelebi’nin meşhur rüyası “Rüyam” başlığı altında kendi ağzından anlatılıyor. Bu rüyaya göre Evliya Çelebi, Ahi Çelebi Camisi’ndedir. Caminin kapısı aniden açılır ve içeriye silahlı, nur yüzlü bir cemaat girer. Evliya Çelebi, cemaatten birine kim olduklarını sorar. Sorduğu kişi, Sa’d ibni Ebi Vakkas olduğunu söyler ve cemaattekilerin kim olduklarını ve oraya niçin geldiklerini Çelebi’ye anlatır. Evliya Çelebi’ye, birazdan Peygamberimizin geleceğini ve O geldikten sonra yanına varıp şefaat dilemesini söyler. Çelebi, denileni yapar ancak Peygamberimizin yanına vardığında o kadar heyecanlanır ki “Şefaat ya Rasûlallah!” diyeceği yerde “Seyahat ya Rasûlallah!” der. Peygamberimiz tebessüm eder, Evliya Çelebi’ye nasihatlerde bulunur. Evliya Çelebi bu rüyasını rüya tabircisi İbrahim Efendi’ye anlatınca İbrahim Efendi ona dünyayı gezip dolaşmasını, her işinin iyi sonuçlanacağını ve böylece Peygamberimizin şefaatine nail olacağını söyler. Evliya Çelebi, Kasımpaşa Mevlevihanesi Şeyhi Abdullah Dede’den de rüyasının güzel tabirini duyar ve kolları sıvayıp önce İstanbul’u yazmaya başlar. İşte Seyahatname’nin yazılma serüveni böyle başlar. “Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nden Seçmeler”in diğer başlıklarına baktığımızda, önce İstanbul’un camilerinin anlatıldığı bölümleri görüyoruz. Ardından sırasıyla Bursa, Erzurum, Şam, Halep, Urfa, Kayseri, Rumeli, Edirne, Bitlis, Budin, Amsterdam, tekrar İstanbul ve İstanbul’daki ilim sahipleri, imaretler ve hastaneler; yine Bursa, Selanik, Kütahya, Uşak, Manisa, İzmir, Trabzon, Kars, Akşehir, Ankara, Söğüt, Konya, Diyarbakır, Eskişehir ve Maraş yer alıyor. Seçki günümüz Türkçesiyle hazırlanmış. Evliya Çelebi’nin yer yer abartılı ancak samimi anlatımını görüyoruz. XVII. yüzyıl Türk-İslam toplumunun gelenek ve göreneklerini, şehirlerin mimari yapısını, doğal güzelliklerini tanımamız açısından tadımlık güzel bir çalışma olmuş.