Güneşe Korunmasız Çıkmayın

Dünyamızın yaşam kaynağı olan güneşin ışınlarına çok fazla maruz kalmak ciltte güneş hasarına neden oluyor. Bu hasar; kızarıklık, yanık, kırışıklıklar ve hatta cilt kanseri gibi daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Her mevsim ama özellikle yaz aylarında UV ışınlarına maruz kalmaktan kaçınmak ve güneş koruyucu kullanılması gerekiyor.

Ultraviyole ışınlarının insan sağlığı ve deri üzerinde çok önemli etkileri bulunmaktadır. En önemlisi, D vitamini sentezidir. Mart ve ekim ayları arası D vitamini açısından en etkili dönemdir. Bu aylarda -özellikle güneş ışınlarının dik geldiği- saat 11.00-15.00 arası D vitamini için en uygun saatlerdir.

Ancak güneşin olumsuz etkilerini göz önüne alırsak, sadece 10-15 dk. diz ve dirsek altı bölgelerinin güneşlendirilmesi yeterli olmaktadır. Güneş ışınlarının olumsuz etkileri arasında güneş yanığı, cilt kuruluğu, dehidrasyon, cilt yaşlanması (kırışıklıklar, lekeler) ve cilt kanseri yer alır. Ayrıca bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi etkiler de görülebilir.

Güneş hasarında etkili olan birçok faktör bulunuyor. Bunlar; hastanın deri tipi (açık ya da koyu olması), UV birikici etkisi (uzun süreli maruz kalma), UV yoğunluğu (en yoğun öğle saatleri) asfalt, kum, kar ile yansıma, çocukluk çağı, Ekvator’a yakınlık, yüksek râkım şeklinde sıralanabilir.

Güneşten En Etkili Şekilde Nasıl Korunmalıyız?

Gölgede durmak, güneşten direkt gelen UV'yi engellese de, gökyüzünde dağılan UV'ye engel değildir. Pencereler UVB'yi etkili bir şekilde filtrelese de UVA'yı geçirir. Giysiler, güneşten korumada güneş kremlerine göre daha güvenilirdir. Derinin hangi bölgelerinin korunduğu açıkça görülebilir ve giysiler ıslanmadığı sürece zamanla koruma miktarı azalmaz.

Güneş koruyucu kremler deriye ulaşan UV ışınlarını emen, yansıtan ajanlardır. Krem, jel, losyon, sprey şeklinde olabilir. SPF ile ifade edilen çeşitli derecelerde güneş koruma faktörleri içerir. Etki mekanizmalarına göre inorganik (fiziksel) ve organik (kimyasal) güneş koruyucular olarak ikiye ayrılır.

Fiziksel güneş koruyucular deride bariyer oluşturup UV ışınlarını yansıtarak etki gösterir. Çinko oksit, titanyum dioksit, demir oksit gibi maddeler içerir. Kimyasal güneş koruyucular, UV ışınlarını absorbe ederek etki gösterir bu yüzden fotoallerjik reaksiyonlara neden olabilir. PABA türevleri, sinnamad esterleri, salisilat esterleri, benzofenonlar bu gruptandır.

İyi bir güneş koruyucu, geniş spektrumlu yani hem UVA hem de UVB’ye karşı etkili olmalı, suya ve terlemeye dayanıklı olmalı, irritasyon yapmamalı, toksik olmamalı ve yeterli bir güneş koruma faktörüne (SPF’ye) sahip olmalıdır.