Sultan Reşad’ın Anneliği: Servetseza Kadın

Abdülmecid’in başkadınefendisidir. Çerkez asıllıdır. 1823’te Adığelerin başşehri olan Maikop’ta dünyaya gelmiştir. Babası Mansur Bey, Çerkez hanedanlarından Temruko’nun prenslerinden olup, annesi de Gürcü hanedanlarından Dadeşkelianilere mensuptur.

İlk ismi bilinmemektedir. Osmanlı sarayına geldikten sonra kendisine, her türlü zenginlik ve varlığa layık anlamında “Servetsezâ” adı verilmiştir. Saraya gelmesinde, Sultan Abdülmecid Han’ın annesi Bezm-i Âlem Valide Sultan rol oynamıştır. Zira kendisi de Servetseza’nın annesi gibi Gürcü asıllıydı. O yüzden, tanıdığı ve çok beğendiği Servetseza’yı, babası Mansur Bey’den isteyerek İstanbul’a getirtmiş ve 1837 yılında oğlu Şehzade Abdülmecid ile nikâhlamıştır.

Sultan Abdülmecid’le evlenerek adını tarihe yazdıran Servetseza, eşinin saltanatı süresince başkadın unvanını taşımıştır. Mührü dört köşeli olup, üzerinde şunlar yazılıdır: “Devletin Başkadını Servetseza Kadınefendi Hazretleri, 1273” Şehzade Mehmed Reşad, annesi Gülcemal Kadın 1851 yılında dünyadan ayrılınca, 7 yaşındayken öksüz kaldı. Sultan Abdülmecid, anneye en çok ihtiyaç duydukları zamanları yaşayan şehzadesi Mehmed Reşad ve kızı Fatma Sultan’ı, annelik yapması üzere, çocuğu olmayan Servetseza Kadınefendi’ye evlatlık olarak verdi. Dolayısıyla geleceğin padişahı V. Mehmed Reşad’ı, Servetseza Başkadınefendi büyütmüştür.

Öz annesinin yerini tam alamasa, annelik ihtiyacını tam karşılayamasa da, rüşde erinceye kadar şehzadenin bakımı ve terbiyesiyle yakından ilgilenmiştir. Zevkli oyun ve uğraşlarla meşgul edip, sevgi ve şefkat göstererek, annesizlik acısını hafifletmeye çabalamıştır. Kendisi de bu sayede evlat sevgisini tatmış, anne olma hasretini gidermiştir.

Servetseza, ayrıca V. Murad’ı da çok severmiş. Hatta Sultan II. Abdülhamid’i saltanat vekili olarak kabul eder ve ona “Hamid Efendi” diye hitap edermiş. Servetseza Kadın Efendi, Abdülmecid Han’ın 1861’de vefat etmesinden sonra, kendisine tahsis edilen Kabataş Sarayı’nda ikamet etmeye başlamıştır. 24 Ağustos 1878 tarihinde, mübarek Kadir Gecesi’nde, Kabataş’taki sarayında ebedi âleme göç etmiştir. Naaşı, zevci Sultan Abdülmecid’in Sultan Selim Camii avlusundaki türbesinin haziresine defnedilmiştir. Kabrinin üstü açıktır. Banisi olduğu veya adına inşa edilen herhangi bir esere rastlanmamıştır.