II. SÜLEYMAN’IN VALİDESİ SALİHA DİLÂŞUB SULTAN

Haseki Sâliha Dilâşûb (Dil-Âşûb), Sultan II. Süleyman’ın annesi, Sultan I. İbrahim’in ikinci eşiydi. İsmi, Silâhdar Fındıklılı Mehmed Ağa’nın Silâhdar Tarihi’nde “Aşûb Sultan” şeklinde geçerken, başka kaynaklarda da “Aşûbe” olarak da zikredilmektedir. Muhtemelen 1627 yılında dünyaya geldi. Eski hayatı hakkında fazla bir malumat bulunmamakla birlikte Sırp asıllı olduğu ve ilk isminin Katrin veya Katerina olduğu rivayet ediliyor. Saraya ne zaman alındığına dair kayıt yoktur. Adı gibi saf, temiz ve dürüst, kendi halinde bir kadındı. Dinin hükümlerine hassasiyetle tatbik eden dindar ve faziletli bir hanım sultandı. 1641’de Sultan I. İbrahim ile evlendirildi. 15 Nisan 1642’de Şehzade (II.) Süleyman’ı dünyaya getirdi. Oğlunu bir yandan kendisi terbiye etmeye çalışırken, bir yandan da hocalar tutup özel dersler aldırdı. Arabzade Abdülvehhab Efendi ve Celvetî Şeyhi Atpazarî Osman Fazıl Efendi’den ciddi bir eğitim almasını sağladı. Hattat Tokatlı Ahmed Efendi’ye de hat dersleri verdirdi.

1. Süleyman dışında Ümmügülsüm Sultan ve Ayşe Sultan’ı da dünyaya getirdi. Sultan İbrahim’in 1648’de tahttan indirilmesi üzerine Eski Saray’a gönderildi. Hayatının büyük çoğunluğunu, 39 yılını burada geçirdi.

Oğlu II. Süleyman’ın 8 Kasım 1687 tarihinde tahta çıkması üzerine Topkapı Sarayı’na geri döndü ve Valide Sultan oldu. Oğlunun 4 yıllık saltanatının ilk 2 yılı boyunca Valide Sultan olarak anıldı. Kendisine, “Devletlû İsmetlû Mahfirûz Valide Sultan Ahiyatü’ş-şan Hazretleri” olarak hitap edilirdi. 10 Kasım 1689’da Köprülü Fazıl Mustafa Paşa’nın sadrazam tayin edilmesinin akabinde hastalandı. 4 Aralık 1689 tarihinde oğlundan 2 yıl önce vefat etti. Cenazesi Süleymaniye Camii’ndeki Kanûnî Sultan Süleyman’ın türbesine defnedildi. Kaynakça: Ahmed Refik, Kadınlar Saltanatı, c. 3, İstanbul, 1923, s. 80; Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. Baskı, İstanbul, 2011, s. 253; Çağatay Uluçay, Padişahların Kadınları ve Kızları, Ankara, 1992, s. 96-97.