El-Cemâl

El-Cemâl: Güzelleştiren

Arapça'da güzellik anlamına gelen cemâl, "cemîl" kelimesinin masdarıdır. Cemal; insanın beden ve davranış güzelliği ile eylemleriyle başkalarına ulaştırdığı güzellik olmak üzere ikiye ayrılır. Hz. Peygamber’in "Allah güzeldir, güzel olanı sever." hadisi, davranış planındaki ahlakî güzelliklere işaret eder. Sözcük zamanla şekil güzelliği için de kullanılmaya başlanmıştır.

"El-Cemâl ve el-Cemîl", Allah'ın en güzel isimlerinden olup "nur" ve "güzelleştiren" demektir. Rahmet, ilim, lütuf, cömertlik, yaratıcılık gibi tüm olumlu nitelikler güzellik sıfatlarındandır. Rab ismi gibi bazı sıfatlar ise hem Cemâl (terbiye/yaratma) hem de Celâl (kudret) yönünü birlikte taşır.

İlahî güzelliğin tecellisi iki türlüdür: El-esmâu'l-hüsnâ'nın manalarından ibaret olan manevî güzellik ve yaratılmışlar âleminde görünen biçimsel güzellik. Kur’an bunu "Sıbgatullâh/Allah'ın boyası" olarak ifade eder. Varlık âlemindeki renkler ve sanatlar, Allah'ın mutlak güzelliğinin sadece birer eseridir.

İnsanın Allah'ın zatının mahiyetini kavraması mümkün değildir; zira insan sadece O'nun fiillerini ve eserlerini düşünmekle emrolunmuştur. Ahirette cennet sakinleri Rablerini görüp cemalinin zevkini tattıklarında her şeyi unuturlar. Allah dostları bir ömür boyu bu "Cemâlullah"ı elde etmek için gayret eder ve ibadetlerinde O'na hiçbir şeyi ortak koşmazlar.

Allah'ın isimleri, sıfatları ve fiilleri mutlak anlamda güzeldir. Fiillerinde abeslik, tutarsızlık, haksızlık veya zulüm yoktur; hepsi hayır, adalet, rahmet ve hikmettir. İnsan, nesneler dünyasındaki güzellikten yola çıkarak İlahî varlığın güzelliğine ulaşabilir.

Tasavvufta kulluk (ubûdiyyet), "kesb-i kemâl ve seyr-i cemâl" (dünyada manevî olgunluk kazanmak, ahirette ise Allah'ın güzelliğini seyretmek) olarak tanımlanır. Ahirette Cenâb-ı Hak insanlara amellerine göre farklı şekillerde tecelli edecek ve bu temaşa insanlara hiçbir bıkkınlık vermeyecektir.

Sonuç olarak insana düşen görev; Yüce Allah'ın el-Cemâl ismini dünyada bir ahlak ve davranış biçimi haline getirmektir. Niyet ve eylemlerimize bu güzelliği yansıtabilirsek ahirette Allah'a kavuşma (likâullah) ve İlahî Cemal lütuflarına erme imkânını elde edebiliriz.