Çocukların Benlik Saygısını Yükseltmek İçin Yapılması Gerekenler

Çocukların büyüme aşamasındaki gelişimleri kelebeklerin kozadan çıkış aşamasına çok benzemektedir. Çocukları yetiştirirken onlara ne kadar müdahale edersek büyüdükleri zaman kendi ayakları üzerinde durmakta o kadar zorluk çekeceklerdir.

Kendilerine güvenemeyen, karar vermekte zorlanan bu çocuklar, okula başladıkları zaman; ders çalışmayan ve sınıfta derslere katılmayan pasif bir öğrenci olarak karşımıza çıkarlar. Bu durumu gören anne babalar da “Hocam, bu çocuğun her şeyi tam olduğu halde neden ders çalışmıyor?” diye hayıflanmaya başlarlar.

Tüm istekleri anında karşılanan, her şeyi dört dörtlük yapılan, kendilerine bağımlı olarak yetiştirilen bu çocuklar ders çalışmaya da istekli olmayacaklardır. Bu çocuklar tek başlarına ödev yapamadıkları gibi, öğretmenin anlattığı dersi de kolayca anlayamazlar.

Her şeyi anne babası tarafından yapılan bu çocuklar, kendilerine fazla güvenemediklerinden sorumluluk almaya da istekli olamazlar. Bu çocuklar, büyüdükleri zaman hayatta hep birilerinin gölgesinde yaşayan, yönetmekten çok yönetilmeye müsait kişiler olurlar. Sonuçta sorumluluk duygusu gelişmemiş çocukların öz güvenleri gelişmediğinden benlik saygıları da düşük olacaktır.

Nedir Bu Düşük Benlik Saygısı?

Düşük benlik saygısı; kendine güvenmemek, sorumluluk almaktan korkmak, yeteneklerinin altında başarı göstermek ve seviyesinin altında işler yapmak demektir.

Benlik Saygısı Düşük Çocuklar için Neler Yapabiliriz?

Çocukların benlik saygılarını yükseltmek için yapılabilecek çalışmaların başında onlara iyi bir model olmak gelir. Bunun için çocuğa model olacak kişinin, çocukların yanında övülmesi ve örnek gösterilmesi gerekir. Ayrıca çocuğun yaptığı olumlu davranışlar hemen görülmeli ve takdir edilmelidir. Örneğin düşük benlik saygısına sahip olan bir öğrenci, kendini ifade etmekte zorlanırken benlik saygısı yüksek olan bir öğrenci olayı anlattıktan sonra da “Kendimi tebrik ederim, çok güzel anlattım.” der.

Anne baba olarak bizim de güzel bir iş yaptığımızda; “Aferin bana, kendimi tebrik ediyorum.” gibi cümleler kurmamız, çocukta benlik saygısını yükseltmek için iyi bir model oluşturacaktır.

Çocukların yaş ve seviyelerine uygun görevler vermek gerekir. Çünkü çocukların kendisi hakkındaki duygu ve düşünceleri, davranışlarıyla ilgili tutumlarından kaynaklanır.

Çocukların yaptığı olumlu davranışlar, aileleri tarafından takdir edilmelidir. Büyükleri tarafından pekiştirilmeyen olumlu davranışlar şevkini kıracağı için çocukta güven problemi oluşturacaktır.

Çocuklara verilecek geri bildirimlerde ise kişi zamirleri özellikle belirtilmelidir. “Bunu çok güzel yapmışsın, tebrik ediyorum.” yerine “Bunu ‘sen’ çok güzel yapmışsın, ‘seni’ tebrik ediyorum.” ifadesi kullanılmalıdır.

Çocuklar güzel bir iş başardıklarında benlik saygısını yükseltmek için; “Ben, senin güzel bir iş yaptığını düşünüyor ve seni tebrik ediyorum. Kendinle gurur duyabilirsin!” geri bildirimi verilmelidir.

Bunların yanında;

1. Aile içinde çocukların da vazgeçilmez ve değerli oldukları hissettirilmeli. Bunun için de aile içi kararlarda çocuklara söz hakkı verilmeli.
2. Çocukların olumsuz yönleri yerine olumlu yönleri görülerek onlara uygun geri bildirimler verilmeli.
3. Çocukların yeteneklerine uygun beklenti içine girilmeli, yaş ve seviyelerine uygun sorumluluklar verilerek cesaretlendirilmeli.
4. Çocukları olumsuz yargılamalardan ve benlik saygısını olumsuz etkileyecek cezalardan kaçınmalı.
5. Çocukların olumsuz davranışlarına karşı aşırı tepki vermekten, onları eleştirmekten ve kıyaslamaktan kaçınmalı.
6. Çocukların sosyal ortamlara katılmaları ve buralarda görev almaları teşvik edilmeli.
7. Çocukların eve gelen misafirlerin içine girmeleri teşvik edilmeli ve onlara bu ortamlarda söz hakkı tanınmalı.