2. Mustafa’nın Kızı Büyük Ayşe Sultan

Sultan II. Mustafa’nın kızı ve ilk çocuğudur. 30 Nisan 1696’da doğmuştur. Padişahın ilk çocuğu olması hasebiyle büyük şehirlere doğumunu bildiren fermanlar gönderilmiştir. Aynı devirde yaşayan Sultan III. Ahmed’in kızı Ayşe Sultan ile karıştırılmaması için kendisi Büyük Ayşe Sultan ismiyle anılmıştır.

Babası Sultan Mustafa, 1699’da Ayşe Sultan’a istikbali için 75 keselik gelire sahip mukataa toprağı (geliri hazineye aktarılan devlete ait en kaliteli miri arazi) yanında has toprak (tımar topraklarının verimi ve geliri en yüksek olanı) da tayin etmiştir. Kızını, yedi yaşındayken, buluğa ermesi şartıyla Köprülüzade Numan Paşa ile nişanlamıştır. Numan Paşa’ya şimdiden düğün hazırlıklarına başlamasını emretmiş ve bir saray tahsis etmiştir. Fakat 22 Ağustos 1703’te Sultan Mustafa’nın tahttan uzaklaştırılması üzerine düğün tehir edilmiştir.

Yeni Padişah III. Ahmed, 1708’de, Bosna Valisi Numan Paşa’yı düğünü gerçekleştirmek üzere İstanbul’a çağırdı. 9 Nisan 1708’de nikâh merasimi tertiplendi. Numan Paşa’nın Ayşe Sultan’a mihr-i müeccel olarak 20 bin altın ödemesi münasip görüldü. Ayşe Sultan’a ikameti için Zeyrek Sarayı verildi. 4 Mayıs 1708’de çeyizi, 5 Mayıs 1708’de de kendisi gelin olarak Zeyrek Sarayı’na gitti.

Topkapı Sarayı Arşivi’nde bulunan 1709 tarihli 692 numaralı belgede, Ayşe Sultan’ın nişanına dair şu kayıt düşülmüştür: “1120 sene-i mezburede ismetlü Ayşe Sultan Hazretleri Köprülüzâde Vezir Numan Paşa Hazretleri’ne akdolundukta verilen nişandır.” Nişan için Numan Paşa’nın Ayşe Sultan’a takdim ettiği mücevherat, mehir ve sair hediyeler ise şöyle belirtilmiştir: 1 elmas istefan (bağ), bir elmas bilezik, bir elmaslı çapraş, bir zümrüt küpe, 1 altın kaplı mücevher nalın, 1 mücevher mest ve pabuç, 2000 altın, 40 tabla şeker, mihr-i müeccel 20.000 altın.

Numan Paşa, izdivaçtan iki yıl sonra veziriazamlığa terfi etti. Aynı yıl azledilerek başka vazifelere tayin edildi. 50 yaşlarında ve Girit valisi iken, 1719 yılında, vefat etti. Dul kalan Ayşe Sultan ise, bir yıl sonra Tezkireci İbrahim Paşa ile evlendi.

1722’de onun da vefat etmesi üzerine, 1725’te, Hotin Muhafızı Koca Mustafa Paşa ile son evliliğini yaptı. Koca Mustafa Paşa’nın 1728’de vefat etmesiyle, bu evliliği de bir önceki gibi kısa sürdü. En uzun evliliğini ilk eşi Numan Paşa ile yaşadı. Koca Mustafa Paşa’nın vefatından sonra bir daha evlenmediği zannedilmektedir. Üç evliliğinden de hiçbir çocuğu olmadığı rivayet edilmektedir.

Ayşe Sultan, 26 Eylül 1752 tarihinde, 56 yaşında fani hayattan ayrılmıştır. Cenazesi, Yeni Cami Türbesi’ne defnedilmiştir.