Tarihî Eserlerin İç Tasarım ve Temizliğine Özen Gösteren Vakıf

Vakfın Adı: Abdullah Paşa Bin Mustafa Paşa Vakfı

Kurucunun Lakabı: Köprülüzade, Diyarbakır ve VanValisi

Kurulduğu Yer: Diyarbakır

Kuruluş Tarihi: 1133 H./1721M.

Köprülüzade lakabıyla anılıyordu. Van, Diyarbakır ve çevresinden sorumlu duyarlı bir Osmanlı valisiydi.

Kim miydi bu vali?

Abdullah Paşa bin Mustafa Paşa.

Şehirde hiç boş durmaz, çoğu vakit tebdil-i kıyafet ederek, yani kendini resmi kıyafetle göstermeden şehrin her tarafını gezer, vatandaşların durumunu takip ederdi. Şehirde bir aksaklık varsa hemen giderilmesi için talimatlar yağdırırdı. Yine bir gün Diyarbakır'da ibadet için girdiği bir caminin bahçesinde bulunan türbeyi ziyaret etmek istedi. İçeri girdiğinde durumun hiç de hoş olmadığını fark etti.

Rutubetten boyalar dökülmüş, duvarlar küf bağlamıştı. Kandillikler is pas içindeydi. Türbenin duvarını çevreleyen demir parmaklıklar çürümeye yüz tutmuştu.

Maiyetindekilere döndü:

-Bu mübarek yerin bakıcısı kimdir? Müdavimi yok mudur? Kimler ilgilenir bu yerlerle?

-Vali hazretleri, buralar için bakım yaptıramaz olduk; bütçede biraz sıkıntı var.

-Niçin vilayete gelinmez? Niçin bir tedbir istenmez?

Sonra civarı incelemeye devam etti; türbeden başka hafızların okuduğu mektep ve yakınındaki duvarların demirleri de tamir ister haldeydi. Caminin iç tezyinatı da bozulmuştu.

Mustafa Paşa, bu tarihî külliyeden üzüntüyle ayrılırken ecdad yadigârı eserlerin iç ve dış tasarımlarının bozulmaması için sürekli bakım ve onarım yapacak bir vakıf kurmak lâzım geldiğine karar verdi.

Diyarbakır'da bir vakıf kurdurdu. Vakfın senedine de şu şartları yazdırdı:

"... Tarihî eserlerin boya icap eden kısımları her sene boyana. Tamir gerekiyorsa tamir oluna. Tezyinatı bozulan yerlerin tezyinatı ustaca yenilene. Paslanan, islenen parçalar silindikten sonra yağlana. Ayrıca bu eserlerin civarında bulunan ve halkın kullandığı yollar aslına uygun şekilde ve güzellikte tamir oluna..."

Vakıf Şartı

... Türbe, darullkurra, mektep ve bunların yalçınında bulunan bahçe duvarlarının demirlerinin her sene boyanması....Altın varaklı ve süslemeli yerlerden bozulanların yeniden yapılması, buralarda kullanılan perde ve ocak yaşmaklarının ve askıların yenilenmesi, bu eserler civarında bulunan umumun kullandığı yolu yontma taşla yapılan yerlerinin yontma taşla, kırma taşla yapılan yerlerinin kırma taşla tamir olunması...