Sultan 5. Murad’ın Başkadını Mevhibe Kadınefendi

Sultan V. Murad’ın, başkadınefendisidir. 6 Ağustos 1835 tarihinde Tiflis’te hayata gözlerini açmıştır. Gürcü asıllıdır. Babası, Tarkanişvili Ahmed Bey’dir. İlk adının Mevhibe olduğu ifade edilmektedir. Osmanlı arşiv kayıtları ve sair kaynaklarda, Mevhibe isminin önünde, Elanı, Eleron, Elrû ve Elâru adları da geçmektedir.

Küçük yaşlarda Osmanlı Sarayı’na verildiği ve padişah kızlarından birinin yanında yetiştiği rivayet edilmektedir. Sultan V. Murad Han ile daha şehzade iken, babası Sultan Abdülmecid’in saltanatı zamanında, 2 Ocak 1857’de izdivaç yapmıştır. Düğün merasimi, Dolmabahçe Sarayı’nda tertiplenmiştir. Ancak çocukları olmamıştır.

Kocasının, 30 Mayıs 1876’da padişah olmasıyla “Başkadınefendi” unvanını almıştır. Lakin bu hâl çok kısa sürmüştür. Zira eşi Sultan Murad, şiddetli bir ruhi bunalım geçirmiş ve 93 gün sonra, 31 Ağustos 1876’da tahttan indirilmiştir. Mevhibe Kadınefendi de, eşi ve maiyetiyle beraber Çırağan Sarayı’na gönderilmiş ve burada gözetim altında tutulmuştur.

V.Murad’ın 29 Ağustos 1904’te vefat edeceği ana kadar Çırağan’da ikamet etmiştir. Bu dönemde Sultan II. Abdülhamid’e mütemadiyen mektuplar yazmış, ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik çeşitli ricalarda bulunmuştur. Zevci V. Murad vefat ettiğinde de, ölüm haberini Padişah Abdülhamid’e yine kendisi bildirmiştir.

Mevhibe Kadınefendi, Sultan Murad’ın vefatının ardından Çırağan Sarayı’ndan ayrılmıştır. Şişli’de kendisine tahsis edilen bir konağa yerleşmiştir. Çırağan’daki hayat tarzını burada da sürdürmüş; hemen hemen sokağa hiç çıkmamıştır. Millî Mücadele sırasında payitaht İstanbul İngilizler tarafından işgal edince, dış dünyayla irtibatını tamamen kesmiştir. Tek meşgalesi olan bahçesinde, çiçekleriyle meşgul olarak vakit geçirmiştir.

Ne var ki zamanla, yaşlılığından dolayı bahçeye de çıkamaz olmuştur. Etrafındaki vefakâr kalfaların iyi bakımı ve Allah’ın takdiri sayesinde uzun yaşamıştır. Hatta uzun ömre sahip padişah eşlerinden biri olarak kabul edilmiştir. 21 Şubat 1936 tarihinde, 100 yaşındayken Şişli’deki konağında fani hayata veda etmiştir.

Mevhibe Kadın’ı gören ve tanıyanlar onun uzun boylu, etine dolgun ve ela gözlü, güzel bir kadın olduğunu söylemişlerdir. Bilhassa kocası Sultan Murad’ın kudretli zamanlarında Avrupaî tarzda giyinmekten ve şaşaalı bir hayat yaşamaktan hoşlandığı ifade edilmiştir. Kişiliğinin en nakıs hususiyetinin ise, aksi bir mizaca ve asabi/kızgın bir ruha sahip olması gösterilmiştir.